• Polski

Coraz popularniejszym staje się myślenie, że wykluczenie glutenu z diety pozwoli nam na dłuższe, zdrowsze życie. Nawet jest w tym troche prawdy, że sam gluten nie dostarcza nam żadnych wyjątkowych wartości odżwyczych, jednak jest coś, co powinniśmy wiedzieć o diecie bezglutenowej. Otóż, jeśli nie jesteśmy zdiagnozowani jako chorzy na którąś z gluteno-zależnych chorób, rezygnacja z niego jest zupełnie niepotrzebna, a może być nawet niebezpieczna.

Czym jest gluten?

Gluten jest białkiem znajdującym się w pszenicy, jęczmieniu czy życie oraz stosowany jest jako popularny wypełniacz produktów spożywczych. Znajdziemy go nie tylko tam gdzie się go spodziewamy, czyli w chlebie i ciasteczkach, ale również w mniej oczywistych produktach, takich jak napoje czy leki. Składniki zawierające gluten używane są do zagęszczania jogurtów, a już na pewno znajdziemy je w większości piw. Co bardziej zaskakujące, na gluten natkniemy się  również w kosmetykach, na przykład balsamach do ust.

Pełne ziarno, którego większość rodzajów zawiera gluten (wyjątkami są amarantus, proso i komosa ryżowa, które są jednak znacznie trudniej dostępne) jest ważnym źródłem błonnika, witamin i minerałów. Z kolei produkty bezglutenowe są często przygotowywane z użyciem ziaren rafinowanych, zawierających niewiele składników odżywczych, takich jak witaminy z grupy B, wapń, żelazo, magnez czy błonnik.

Dieta niekoniecznie zdrowa?

Jeżeli zdecydujemy się wykluczyć gluten ze swojej diety, automatycznie wykluczamy całą grupę produktów spożywczych. Podobnie, gdybyśmy przeszli na dietę bezmięsną czy bezcukrową musielibyśmy zmienić nie tylko ten jeden nawyk, ale całe przyzwyczajenia żywieniowe. W przeciwnym wypadku istnieje duże ryzyko rozwoju chorób związanych z niedoborem konkretnych substancji odżywczych. Podjęcie takiego ryzyka dla zdrowej osoby jest zupełnie nieuzasadnione. Inaczej sytuacja wygląda w przypadku osób chorych na caliakię lub którąś z form nietolerancji glutenu. Tym bardziej, że większość zamienników produktów zawierających gluten, jak np. makarony czy chleb jest znacznie droższa.

Produkty z pełnego ziarna są częścią zdrowej diety, pomagając obniżyć ryzyko chorób serca czy rozwój cukrzycy drugiego typu. Wiele badań pokazało, że odpowiednia ilość glutenu w diecie pozwala na utrzymanie dobrego poziomu trójglicerydów i ciśnienia krwi. Gluten wspiera również rozwój dobrych bakterii w naszym układzie pokarmowym, zapobiegając zapaleniom i różnego rodzaju chorobom. Rezygnacja z niego wiąże się też często ze zwiększeniem spożycia cukru i tłuszczu. Fakt jest taki, że jeśli nie mamy celiakii, po przejściu na dietę bezglutenową możemy więcej stracić niż zyskać.

Celiakia

Celiakia (nie mylić z alergią na gluten oraz nadwrażliwością) jest genetyczną chorobą autoimmunologiczną, w której spożywanie produktów zawierających gluten powoduje zanik kosmków jelitowych. Nieleczona prowadzi nie tylko do uciążliwych dolegliwości, np. biegunki, anemii, bólów kości czy specyficznej wysypki, ale również do innych, znacznie niebezpieczniejszych chorób, jak nowotwory czy cukrzyca. Szacuje się, że może ona dotyczyć około 1 na 100 osób na całym świecie. Jedyną formą leczenia jest całkowite wykluczenie glutenu z diety na całe życie.

Podejrzewasz u siebie celiakię? Warto się zbadać. Szczególnie, jeśli choroba pojawiła się już w Twojej rodzinie. Najpierw przeprowadzane są testy genetyczne na obecność odpowiedniego genu. W wypadku jego posiadania wykonuje się badania na przeciwciała związane z nieprawidłową odpowiedzią układu immunologicznego. Jeśli wynik tych testów okaże się pozytywny, przeprowadza się biopsję z fragmentu jelita.

Niektóre osoby mogą być też wrażliwe na gluten lub posiadać na niego alergię. Im również zalecana jest dieta bezglutenowa.

Efekt placebo

Jeszcze dziesięć lat temu niewielu z nas w ogóle słyszało o glutenie. Dziś coraz więcej ludzi, z dość niejasnych przyczyn próbuje go unikać. To zaskakujące, że większość osób sięgających po produkty bezglutenowe nie ma celiakii, ani też nie jest nadwrażliwa na gluten. Jeszcze bardziej zadziwiający jest fakt, że część z nich deklaruje poprawę samopoczucia. Zwykle nie na długo – po prostu, przez pewien czas mniej jedzą, ewentualnie działa też efekt placebo lub ogólne zwiększenie świadomości.

Zaleca się, by połowa węglowodanów w diecie pochodziła z produktów z pełnego ziarna. Osiągnięcie tego nie jest łatwe, jeśli nie spożywamy glutenu. Jeśli jednak chcesz z niego zrezygnować, koniecznie zadbaj o odpowiednie zmiany w diecie na codzień. Zboża glutenowe zastąp tymi naturalnie bezglutenowymi, jedz też więcej owoców i warzyw.

Samanta Makurat

Studentka chemii na Uniwersytecie Gdańskim, zafascynowana możliwościami modelowania molekularnego. Entuzjastka natury.

artykuły

comments powered by Disqus